2035 yılında elektrik santrallerinin kurulu gücü 9 bin megavata ulaşacak, elektrik tüketimi ise yüzde 3 artacak – Galt & Taggart
Galt & Taggart’ın temel senaryosuna göre, 2035 yılına kadar elektrik santrallerinin kurulu gücü mevcut 4,7 gigavattan 9 gigavata yükselecek. Bu artış, önceki on yılın büyümesini önemli ölçüde aşacak. Bu kapasitenin 4,9 GW’ı hidroelektrik, 1,5 GW’ı rüzgar, 1 GW’ı güneş ve 1,6 GW’ı termik santrallerden oluşacak.
Hazırlanan “Gürcistan Elektrik Enerjisi Pazarı” raporunda belirtildiği üzere, kurulu güç artışına rağmen artan talep ve hidro jenerasyonun mevsimselliği nedeniyle ithalata bağımlılık devam ediyor. Talep artışı ve hidro santrallerin mevsimsel etkileri nedeniyle ithalat veya termik santrallerin kullanımı gerekliliği sürüyor. İthalat ve termik üretim arasındaki seçim genellikle fiyat faktörüne bağlı olarak yapılıyor. Galt & Taggart, kış aylarında yaşanan arz açığının rezervuar kapasiteli hidro santrallerle kapatılabileceğini öngörüyor.
Yerel elektrik tüketimi yılda ortalama yüzde 3 artacak. Bu artış ekonomik faaliyetlerin genişlemesi ve elektrikli araçlar ile elektronik ürünlerin yaygınlaşmasıyla bağlantılı. Gürcistan, elektrik tüketiminin yüzde 95’ini yenilenebilir enerji kaynaklarıyla karşılayabilecek potansiyele sahip. Temel senaryoya göre, ülke 2028’den itibaren net elektrik ihracatçısı olacak ve 2035 yılına kadar tüketimin yüzde 95’i yenilenebilir kaynaklarla sağlanacak. Ancak kötümser senaryoda, yeni üretim tesislerinin inşasında gecikmeler yaşanırsa, ülke yılın büyük bir bölümünde elektrik ithalatçısı olmaya devam edecek.
Nüfusun elektrik tüketimi istikrarlı şekilde artarken, ticari sektör tüketimi dalgalı seyrediyor. Toplam tüketimde yerel halkın payı yüzde 21, işletmelerin ise yüzde 54 seviyesinde. İşletmelerin tüketiminin büyük kısmı aracı tedarikçi şirketler (Telmiko ve EP Georgia) üzerinden sağlanırken, üçte biri doğrudan toptan piyasalarda işlem görüyor.
Son 10 yılda (2015-2024) elektrik tüketim artışının başlıca kaynakları Abhazya bölgesi ve ticari sektör oldu. Geleneksel olarak elektrik tüketimi ile ekonomik büyüme paralel seyrederken, 2022-23 yıllarında bu trend değişti. Bunun sebebi enerjioyoğun sektörlerin yavaş büyümesi ve hizmet sektörlerinin hızlı yükselişi. 2025-2035 döneminde elektrik tüketimi yıllık ortalama yüzde 3 artacak. Tüketim artışı, Gürcistan’da veri merkezlerinin inşaatının hız kazanması halinde daha da hızlanabilir. Bu senaryoda, ülke 2028’den itibaren net ihracatçı olacak. Ancak yeni üretim tesislerinin gecikmesi durumunda, yine net ithalatçı konumda kalacak.
2022-23 yıllarında, Türkiye’de artan fiyatlar nedeniyle Gürcistan-Türkiye hattının ihracat kapasitesi yaz aylarında maksimum seviyeye ulaştı. İhracat ve transit hacminin artırılması için ihracat altyapısının güçlendirilmesi önemli.
Gürcistan hâlihazırda net elektrik ithalatçısı olsa da, yaz aylarında ihracat yapıyor ve en önemli ihracat pazarı Türkiye. 2022-23 yıllarında rekor ihracat; yerel tüketimin azalması, termik üretimin artması ve Türkiye pazarındaki cazip fiyatlarla gerçekleşti.