Somali ve Etiyopya arasındaki gerilim, özellikle Ogaden Bölgesi nedeniyle şekillendi. Bu bölge, Somali nüfusunun çoğunlukta olduğu bir yer olmasına rağmen, Etiyopya sınırları içinde bulunuyor. Tarih boyunca iki ülke arasında bu bölge üzerinde hak iddiaları ve çatışmalar yaşandı.
Ogaden Krizi ve Savaşlar (1940’lar – 1970’ler)
-
1940’lar ve 1950’ler: Afrika’daki sömürge güçlerinin çekilmeye başlamasıyla Somali ve Etiyopya arasındaki sınır sorunu belirginleşti. 1948’de Birleşmiş Milletler gözetiminde yapılan sınır düzenlemeleri, Ogaden bölgesinin Etiyopya’ya bırakılmasını onayladı. Bu durum Somali’nin tepkisini çekti.
-
1964’teki İlk Silahlı Çatışma: Somali, Ogaden’de hak iddia eden politikalar izlerken Etiyopya, bölge üzerinde kontrolünü artırmaya çalıştı. Bu gerginlik, 1964 yılında iki ülke arasında ilk ciddi çatışmaya dönüştü.
-
Ogaden Savaşı (1977-1978): Somali’nin desteklediği isyancı gruplar Ogaden bölgesinde Etiyopya’ya karşı bir ayaklanma başlattı. Somali hükümeti, açık bir şekilde Etiyopya topraklarına saldırarak büyük bir savaş başlattı. Ancak Etiyopya, Sovyetler Birliği ve Küba’nın desteğiyle bu savaşı kazandı. Bu, Somali için hem askeri hem de ekonomik bir yıkım oldu.
1990’lar ve Sonrası: Yeni Çatışmalar ve Bölgesel Gerilim
-
Somali İç Savaşı: 1991’de Somali’de iç savaş çıkması, Etiyopya’nın bölgedeki etkisini artırmasına neden oldu. Etiyopya, Somali’deki çatışmalara müdahil oldu ve bu da iki ülke arasındaki ilişkileri daha da karmaşık hale getirdi.
-
Somaliland Faktörü: Etiyopya’nın denize erişim sağlamak amacıyla Somali’den bağımsızlık ilan eden Somaliland ile ilişkileri, Somali hükümetini rahatsız etti. Somaliland’ın bağımsızlığı uluslararası düzeyde tanınmasa da Etiyopya, bu bölgeyle ticari ve siyasi ilişkiler geliştirdi.
Eritre’nin Bağımsızlığı: Yeni Gerilimlerin Başlangıcı (1993)
Etiyopya, 1993’te Eritre’nin bağımsızlığını tanıdıktan sonra denize erişim hakkını kaybetti. Bu durum, Etiyopya’yı Somali ve Somaliland gibi komşularıyla ilişkilerinde yeni stratejiler geliştirmeye zorladı. Somali’nin limanlarına ve Kızıldeniz’e erişim konuları, iki ülke arasındaki tartışmaların merkezine oturdu.
Son Yıllar: Ekonomik ve Stratejik Çıkarlar
-
Somaliland ile Mutabakat (2023): Etiyopya’nın Ocak 2023’te Somaliland ile yaptığı mutabakat, Somali hükümetinin tepkisini çekti. Somaliland’ın bağımsızlık çabalarına destek veren bu anlaşma, iki ülke arasında diplomatik bir krize yol açtı.
-
Ankara Süreci (2024): Türkiye’nin arabuluculuğuyla başlayan ve “Ankara Süreci” olarak adlandırılan müzakereler, iki ülke arasındaki 75 yıllık bu çatışmalı tarihte bir dönüm noktası oldu. Uzlaşı, Somali’nin toprak bütünlüğünü korurken, Etiyopya’nın denize erişim talebini karşılıklı anlayış temelinde çözmeyi hedefledi.
Sonuç: Barışa Doğru Bir Adım
Somali ve Etiyopya arasındaki 75 yıllık sorunlar, bu tarihsel bağlamda incelendiğinde, yalnızca iki ülkenin değil, tüm bölgenin istikrarını etkileyen unsurlar olarak öne çıkıyor. Ankara’da sağlanan bu tarihi uzlaşı, yalnızca bugüne değil, geçmişin derin yaralarına da bir çözüm olarak değerlendiriliyor.