Avrupa Birliği (AB) Maliye Bakanları, sekiz üye ülkenin savunma yatırım planlarını onayladı. Bu planların toplam değeri, Komisyon’un savunma kredisi programının yaklaşık yarısına denk geliyor. Estonya, Yunanistan, İtalya, Letonya, Litvanya, Polonya, Slovakya ve Finlandiya’nın planlarının toplam değeri 74 milyar Euro’yu buluyor. Bu tutar, “Avrupa İçin Güvenlik Hareketi” (SAFE) finansal aracından ayrılan 150 milyar Euro’nun yarısıdır. Polonya, 43 milyar Euro’dan fazla bir miktar talep etti.
AB Konseyi Başkanı, Kıbrıs’ın temsilcisi, bu kararların SAFE aracı kapsamında uzun vadeli kredilerin verilmesine olanak tanıyacağını ve AB’nin savunma konusunda somut adımlar attığını belirtti.
Bu karar, geçtiğimiz hafta savunma bakanlarının yatırım planlarının ilk paketine onay vermesinin ardından alındı. Bu paket, Belçika, Bulgaristan, Danimarka, İspanya, Hırvatistan, Kıbrıs, Portekiz ve Romanya’yı kapsıyor ve toplam değeri 38 milyar Euro’dur.
SAFE kapsamında finansal destek başvurusu yapan 19 üye devletten Çek Cumhuriyeti, Fransa ve Macaristan hâlâ Komisyon onayını bekliyor. Onay aldıktan sonra, bu ülkeler planlarını nihai onay için bakanlara sunacaklar.
Komisyon, bu ülkelerle kredi sözleşmeleri imzalayacak ve talep edilen tutarın %15’ine kadar ön finansman sağlayacak. Sonraki ödemeler, üye ülkelerin düzenli raporları doğrultusunda yapılacak.
SAFE, Komisyon’un “Hazırlık 2030” (Readiness 2030) planının bir parçasıdır ve bu plan, 2030 yılına kadar savunma alanında 800 milyar Euro’ya kadar kaynak toplama hedefini taşımaktadır. Program, öncelikli savunma ürünlerinin satın alınmasını teşvik etmeyi amaçlamaktadır.
Bu ürünler arasında mühimmat, füzeler, topçu sistemleri, insansız hava araçları (drone) ve anti-drone sistemleri, hava ve füze savunma sistemleri, kritik altyapı ve uzay varlıklarının korunması, siber güvenlik, yapay zeka teknolojileri ve elektronik savaş sistemleri yer alıyor.
Önemli bir kriter, satın alınan ekipmanların Avrupa menşeli olması ve bileşenlerin en fazla %35’inin AB, Avrupa Ekonomik Alanı (EEA-EFTA) veya Ukrayna dışındaki ülkelerden gelmesidir.
Bu şema, kredi notu düşük olan üye ülkelerin daha iyi kredi koşullarıyla kredi alabilmesini sağlamak amacıyla oluşturulmuştur.
Geçen yılın sonunda AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, bu şemanın popülaritesinden dolayı (çünkü 19 katılımcı ülke başlangıçta 150 milyar Euro’dan fazla talepte bulunmuştu) programın daha da genişletilebileceğini ifade etti.