İran’da Uzmanlar Meclisi, ülkenin üçüncü dini lideri olarak Mücteba Hamaney’in seçildiğini resmi olarak doğruladı. İsrail’in düzenlediği hava saldırısında İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in hayatını kaybetmesinin ardından, 56 yaşındaki Mücteba Hamaney’in ilk kez kamuoyunun karşısına çıkması bekleniyor.
Söz konusu saldırıda yeni liderin eşi Zahra Haddad Adel’in de hayatını kaybettiği bildirildi. Haddad Adel’in İran’daki teokratik çevrelerle yakın ilişkileri olan bir aileden geldiği belirtiliyor.
Bu gelişme, İran tarihinde iktidarın devredildiği yalnızca ikinci olay olarak kayıtlara geçti. İlk kez 1989 yılında ülkenin kurucusu Ruhullah Humeyni’nin ölümünün ardından liderlik değişimi yaşanmıştı. Ancak bugün yaşanan süreç çok daha dramatik bir ortamda gerçekleşiyor. Yeni lider, ülkenin fiilen savaş koşullarında olduğu bir dönemde göreve geliyor.
The Times of Israel gazetesi, İsrail istihbarat kaynaklarına dayandırdığı haberinde Mücteba Hamaney’in saldırıda ağır yaralanmış olabileceğini yazdı. Bu nedenle kritik günlerde birkaç gündür kamuoyu önünde görünmediği öne sürülüyor.
Biyografi
Mücteba Hamaney 1969 yılında İran’ın Meşhed kentinde doğdu. Analistler onun kariyerini “stratejik bir yol” olarak tanımlıyor. 17 yaşında gönüllü olarak İran-Irak Savaşı’na katılan Hamaney, İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun seçkin birliklerinden birinde görev yaptı.
Savaş yıllarında İran’ın askeri elitleriyle güçlü ilişkiler kurduğu belirtiliyor. Daha sonra İran güvenlik sisteminde önemli pozisyonlara gelen Kasım Süleymani ve Hüseyin Taib gibi isimlerle de o dönemde bağlantı kurduğu ifade ediliyor. Bu ilişkiler sayesinde Mücteba Hamaney, babasının gölgesinde kalmasına rağmen kendi etki ağını oluşturmayı başardı.
Washington yönetimi de uzun süredir onun İran’daki güvenlik yapıları üzerindeki etkisinin farkında. ABD Hazine Bakanlığı 2019 yılında Mücteba Hamaney’e yaptırım uyguladı. ABD’ye göre Hamaney resmi bir devlet görevinde bulunmamasına rağmen İran’ın dini liderini temsil ediyor ve Kudüs Gücü ile yakın iş birliği yürütüyordu.
Ayrıca Amerikan kaynakları, Hamaney’in İran’daki protestoların bastırılmasında kullanılan paramiliter Besic güçleriyle de bağlantılı olduğunu öne sürüyor.
Euronews’un aktardığına göre, kardeşleri Mustafa, Mesud ve Meysem daha çok kültürel veya idari alanlarda faaliyet gösterirken Mücteba Hamaney güvenlik kurumlarının fiili koordinatörü haline geldi. Onun siyasi görüşleri ise bugüne kadar büyük ölçüde gizemini korudu çünkü kamuoyu önünde konuşmaktan genellikle kaçındı.
Mali durumu da tartışma konusu olmaya devam ediyor. Batı medyası onu milyarder olarak nitelendiriyor ve özellikle İngiltere’nin Londra kenti ile Avusturya’nın Viyana kentinde gayrimenkulleri bulunduğunu iddia ediyor. Ancak İran içinde hiçbir zaman klasik bir iş insanı olarak görülmedi. Servetinin, Devrim Muhafızları’nın kontrol ettiği devlet fonları ve ekonomik yapılarla bağlantılı olduğu belirtiliyor.
Yeni liderin hem ülke içinde hem de uluslararası alanda meşruiyet sorunu yaşayabileceği ifade ediliyor. ABD Başkanı Donald Trump da konuyla ilgili sert bir açıklama yaptı.
Trump, ABC News’e verdiği röportajda “İran’ın bir sonraki dini lideri benim onayım olmadan uzun süre görevde kalamaz. Bu süreçte mutlaka benim de yer almam gerekir” dedi.
Uluslararası medyaya göre Mücteba Hamaney’in önünde üç büyük sınav bulunuyor: İran halkına babasının gerçek halefi olduğunu kanıtlamak, İsrail ile yaşanan askeri gerilimi yönetmek ve onun liderliğine karşı çıkan Washington yönetimiyle bir denge kurmak.