Financial Times’ın haberine göre, “Dubai Çikolatası” olarak bilinen ve son dönemde TikTok’ta viral hale gelen özel fıstıklı tatlı, dünya çapında fıstık kıtlığına neden oldu. Fıstık fiyatları hızla artarken, çikolata üreticileri ve tüketiciler ciddi arz sıkıntılarıyla karşı karşıya kaldı.
Birleşik Arap Emirlikleri merkezli üretici FIX, 2021 yılında fıstık ezmesi, çikolata ve kadayıf hamurundan oluşan bu özel çikolatayı piyasaya sürdü. İlk başta sınırlı ilgi gören ürün, Aralık 2023’te TikTok’ta yayınlanan bir video ile 120 milyondan fazla izlenerek küresel bir fenomen haline geldi. Sonuç: dünya genelinde fıstıklı çikolatalara olan talep fırladı.
Fındık tüccarı Giles Hacking, Financial Times’a verdiği demeçte, son bir yılda bir kilo fıstık çekirdeğinin fiyatının 7,65 dolardan 10,30 dolara çıktığını belirtti. “Fıstık dünyası artık neredeyse tükenmiş durumda,” diyen Hacking, mevcut durumun arzı zorladığını söyledi.
Çikolatalarda Kısıtlı Satış, Tavan Yapan Fiyatlar
Dubai’de çikolata fiyatları da bu yükselişten nasibini aldı. Lindt’in “Dubai Çikolatası” olarak anılan ürününün 145 gramlık paketi Birleşik Krallık’ta yaklaşık 13 dolara satılıyor; bu da markanın diğer ürünlerinin neredeyse iki katı. Talep o kadar yoğun ki bazı mağazalar müşteri başına sınırlı satış uygulamaya başladı.
Fıstık Arzında Küresel Dalgalanma
Küresel fıstık arzındaki daralma, 2024 yılında ABD’de yaşanan zayıf hasatla başladı. Özellikle yüksek kalite fıstığın çoğunun sanayi yerine doğrudan tüketime ayrılması, üreticilerin elindeki çikolatalarda kullanılabilecek fıstık miktarını azalttı. Bunun yanında, ikinci büyük üretici İran, BAE’ye yaptığı fıstık ihracatını bir önceki yıla göre yüzde 40 artırarak dikkat çekti.
İran Antep Fıstığı Derneği yönetim kurulu üyesi, “Bu, 2023’te yaşanan ve arzın talebi aştığı dönemin tam tersi bir tabloyu gösteriyor,” ifadelerini kullandı.
Alternatif Arayışlar ve Kakao Krizi
Öte yandan, ABD’nin Kaliforniya eyaletinde bazı çiftçiler badem yerine artık fıstık yetiştirmeye başladı. Ancak yeni dikilen ağaçlardan ürün alınması eylül ayındaki hasada kadar mümkün olmayacak.
Fıstık krizinin yanı sıra, 2024’te küresel çikolata sektörü bir de kakao sıkıntısı ile sarsılmıştı. Kötü hava koşulları ve hastalıkların etkisiyle kakao üretimi düşmüş, fiyatlar üç katına çıkmıştı. Bu gelişmeler, üreticilerin daha az kakao içeren daha küçük ürünler üretmesine neden olmuştu.
Sosyal medyada viral olan bir çikolata, dünya genelinde tarımı, fiyatları ve tüketici alışkanlıklarını etkileyen ciddi bir kriz başlattı. Gıda endüstrisi, artan taleplere ve azalan kaynaklara yanıt vermek için yeni stratejiler geliştirmek zorunda.