Ermenistan-Gürcistan Hattında Yeni Rekabet
Ermenistan ile Gürcistan arasındaki ilişkiler, stratejik iş birliği ile jeopolitik rekabetin aynı anda ilerlediği yeni bir döneme giriyor. İki ülke; ulaştırma, transit, enerji ve güvenlik alanlarında iş birliğini artırırken, Güney Kafkasya’nın önemli transit merkezi olma konusunda da birbirleriyle rekabet ediyor.
Ocak 2024’te imzalanan Stratejik Ortaklık Ortak Bildirisi’nin ardından Erivan ile Tiflis arasındaki ilişkiler daha somut bir iş birliği zeminine taşındı. İki ülke arasında ticaret, ulaştırma, enerji ve dijital ekonomi başta olmak üzere çeşitli alanlarda ortak projeler geliştiriliyor.
Ekonomik ilişkilerde de önemli bir hareketlilik bulunuyor. Geçen yıl Gürcistan, Ermenistan’a 552,9 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirirken, Ermenistan’dan 234,7 milyon dolarlık ithalat yaptı. Ticarette otomobiller, petrol ürünleri, ağır iş makineleri, içecekler, bakır cevheri, cam ürünleri ve tütün ürünleri öne çıktı.
İki ülke arasındaki en stratejik iş birliği alanlarından biri ise transit taşımacılık. İran’ın güney limanlarından başlayarak Ermenistan ve Gürcistan üzerinden Karadeniz limanlarına ulaşan Basra Körfezi-Karadeniz Koridoru, bölgedeki ulaşım denkleminde Erivan ve Tiflis’in önemini artırıyor.
Koridorun İran’dan Ermenistan’a, oradan Gürcistan’a ve Poti, Batum ile yapımı süren Anaklia Limanı’na uzanması planlanıyor. Bu güzergâh, malların Karadeniz üzerinden Bulgaristan ve Yunanistan gibi Avrupa ülkelerine ulaştırılmasını hedefliyor.
Ancak transit alanındaki iş birliği aynı zamanda rekabeti de beraberinde getiriyor. Zengezur Koridoru, Aras Koridoru ve Azerbaycan ile Türkiye üzerinden geçen Orta Koridor, Basra Körfezi-Karadeniz güzergâhıyla bölgesel transit merkezi olma yarışına giriyor.
Gürcistan açısından Anaklia Limanı bu rekabette kritik önem taşıyor. Limanın tamamlanması halinde Gürcistan’ın Karadeniz’deki lojistik konumu güçlenirken, Ermenistan’ın Gürcistan’ın limanlarına, demir yollarına ve transit güzergâhlarına bağımlılığı da artabilecek.
Enerji alanında ise iki ülke daha yakın bir ortaklık görüntüsü veriyor. Ermenistan ve Gürcistan’ın elektrik şebekeleri mevcut iletim hatları üzerinden birbirine bağlı bulunuyor. 2025 yılında Gürcistan’dan Ermenistan’a elektrik ihracatı 52 milyon kilovatsaat seviyesine ulaştı.
İki ülke ayrıca bölgesel siyasi iş birliğini genişletme arayışında. Mart 2026’da Siğnaği’de düzenlenen hükümetlerarası komisyon toplantısında Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, Gürcistan’ın kolaylaştırıcılığında Ermenistan-Gürcistan-Azerbaycan arasında üçlü bir iş birliği formatının geliştirilmesine yönelik irade ortaya koydu.
Dış politikada ise iki ülkenin Batı ile ilişkilerinde ortak noktalar artmasına rağmen farklı yönelimler bulunuyor. Ermenistan son yıllarda Avrupa Birliği ve ABD ile ilişkilerini güçlendirmeye çalışırken, Gürcistan’ın Avrupa Birliği ile entegrasyon süreci mevcut siyasi gerilimler nedeniyle büyük ölçüde durmuş durumda.
Bununla birlikte iki ülke arasındaki ilişkiler yalnızca ekonomik ve siyasi alanlarla sınırlı kalmıyor. Ağustos 2026’da Gürcistan Devlet Güvenlik Teşkilatı ile Ermenistan Dış İstihbarat Servisi yetkilileri, istihbarat iş birliğinin geliştirilmesi ve ortak güvenlik tehditlerine karşı mücadele konularını görüştü.
Tüm bu gelişmeler, Ermenistan ve Gürcistan’ın önümüzdeki dönemde hem birbirine ihtiyaç duyan stratejik ortaklar hem de Güney Kafkasya’nın transit ve jeopolitik ağırlık merkezi olma mücadelesindeki rakipler olarak hareket edeceğine işaret ediyor.