Rusya’nın savunma sanayii, iç yazışmalara yansıyan değerlendirmelere göre Sovyetler Birliği’nin dağılmasından bu yana en ciddi kriz döneminden geçiyor. Ukrayna’daki savaş nedeniyle artan siparişlere rağmen üretim tesisleri iş gücü kayıpları, tedarik sorunları ve finansal zorluklar nedeniyle kapasiteyi sürdüremiyor.
Savaşın dördüncü yılına girilirken, askeri kayıplar ve seferberlik nitelikli iş gücünü ciddi biçimde azalttı. Birçok uzman işçi ya askere alındı ya da hayatını kaybetti; bu durum üretim hatlarında personel açığı oluşturuyor.
Batı yaptırımlarının etkisi de sektörü ağır biçimde zorluyor. Kritik teknoloji ve bileşenlere erişim ya tamamen kesildi ya da maliyetler katlanarak arttı. Elektronik, yağlayıcılar ve çeşitli ham maddelerde yaşanan sorunlar üretim süreçlerini daha da zorlaştırıyor. Ukrayna’nın İHA ve füze saldırıları ise bazı tesislere ve lojistik hatlarına doğrudan zarar verdi.
Rus savunma sanayisinin önemli bir parçası olan ihracat gelirlerinde de keskin düşüş yaşanıyor. Yaptırımlar, ödeme sorunları ve kritik alt sistemlerin tedarik edilememesi nedeniyle bazı ülkeler sözleşmeleri iptal etti. Mısır’ın Su-35 tedarikini sonlandırdığı, Hindistan’ın ise gaz türbinli ünite tedarik sorunları nedeniyle yeni gemi projelerini reddettiği belirtiliyor.
Rus savunma sanayisinin önde gelen şirketleri de mali baskı altında. Tank üreticisi Uralvagonzavod personel azaltımına giderken, savaş uçağı üretiminin merkezinde yer alan Birleşik Uçak Şirketi yüklenicilere ödeme yapmakta güçlük çekiyor ve yüzlerce davayla karşı karşıya bulunuyor. İHA üreticisi Kronstadt ise son aylarda hızla artan borç talepleriyle gündemde.
Savunma şirketleri, hükümetin ödemeleri geciktirmesi nedeniyle maaşları ve tedarikçi borçlarını karşılamakta zorlandıklarını belirtiyor. İç yazışmalarda, “Ocak ayında teslim edilen tankların ödemesinin hâlâ yapılmadığı” ifade ediliyor.
Rusya’nın savunma sanayii uzun yıllar sübvansiyonlu iç fiyatlandırma ve yüksek getirili ihracat gelirleriyle ayakta kalmıştı. Ancak yaptırımlar bu modeli ciddi şekilde aşındırdı. Üretim kapasitesindeki daralma, Rusya’nın Ukrayna’daki operasyonlarını sürdürme kabiliyetini de etkileyebilir.
Uzmanlara göre mevcut tablo, Moskova’nın İran, Kuzey Kore ve Çin gibi ülkelerle daha yakın savunma iş birliğine yönelmesini hızlandırabilir.