Batılı ülkelerin yaptırımlarına rağmen, Rusya’nın 1.2 milyar dolar değerinde Airbus ve Boeing uçak parçaları satın aldığı ortaya çıktı. Fin medyasının yürüttüğü bir soruşturmaya göre, bu parçalar 2022 Kasım ile 2024 Eylül ayları arasında yaklaşık 4000 sevkiyatla ülkeye ulaştırıldı.
Rapora göre, sevkiyatlar 360’a yakın şirket aracılığıyla gerçekleştirildi. Bu şirketlerin çoğunluğu Birleşik Arap Emirlikleri, Gabon, Çin ve Türkiye’de kayıtlı. Rusya; radar sistemleri, motorlar, koltuk minderleri ve dedektörler dahil olmak üzere birçok uçağa ait parçayı bu kanallar aracılığıyla temin etti.
Batılı şirketler, Rusya’nın Ukrayna’ya saldırısından sonra uçak parçası ihracatını durdurmuştu. Ayrıca, bu süreçte iptal edilen kira sözleşmeleri nedeniyle Rusya’da kalan yüzlerce uçak Kremlin tarafından el konularak yeniden tescillendi. Yaklaşık 10 milyar euro değerindeki 500’den fazla uçak, Rus hava filosuna dahil edildi.
Rusya, Boeing ve Airbus gibi firmaların teknik destek sağlamayı durdurmasının ardından bakım ve onarım için “gri piyasa”ya yöneldi. Bu da, uçakların sertifikasız ve üçüncü taraf parçalara bağımlı hale gelmesine neden oldu. 2022’den 2023’e kadar, güvenlik ihlalleri nedeniyle Rus uçaklarında meydana gelen kaza sayısı 37’den 81’e yükseldi.
Gönderilen parçaların üçte biri Birleşik Arap Emirlikleri üzerinden sağlandı. Bu ülke Rusya’ya karşı yaptırım uygulamadığı için ürünlerin yeniden yönlendirilmesinde bir merkez hâline geldi. Airbus ve Boeing ise bu ticaret yollarıyla doğrudan hiçbir bağlantılarının olmadığını ve tüm uluslararası yaptırımlara uyduklarını belirtti.
Airbus, yasa dışı ürünlerin izini sürmenin zorluklarına dikkat çekerken; Boeing de 2022’den bu yana tüm ABD ve küresel yaptırımlarına sadık kaldıklarını ifade etti.