Beyaz Saray, Amerikan üniversitelerindeki yabancı fonlamayı daha sıkı denetim altına almak amacıyla, ABD Başkanı Donald Trump’ın emriyle yeni bir yasa düzenlemesi yayınladı. Yeni düzenleme, yükseköğretim kurumlarının yabancı kaynaklardan sağladığı finansmanın şeffaf şekilde bildirilmesini zorunlu kılıyor ve bu konuda yapılacak ihmallere ciddi yaptırımlar getiriyor.
Yasa emri, 1965 tarihli Yüksek Öğrenim Yasası’nın 117. Bölümü’nün (20 USC 1011f) yeterince uygulanmadığını ve üniversitelerin yıllardır önemli miktarda yabancı fonu bildirmediğini ortaya koyuyor. 2010-2016 yılları arasında yapılan bir araştırmaya göre, üniversiteler aldıkları yabancı fonların yarısından fazlasını beyan etmedi; beyan edilenler ise çoğu zaman gerçek kaynakları gizliyordu.
Amaç: Eğitim ve Ulusal Güvenliği Koruma
Yeni düzenlemenin amacının, Amerika’nın eğitim, kültür ve ulusal güvenlik çıkarlarını korumak olduğu belirtildi. Trump yönetimi döneminde 2019-2021 yılları arasında 19 üniversitede yapılan soruşturmaların ardından 6,5 milyar dolardan fazla yabancı fonun bildirildiği hatırlatıldı. Ancak önceki yönetim döneminde Eğitim Bakanlığı’nın bu konudaki denetim işlevi zayıflatılmış, soruşturmalar yavaşlatılmış ve kamuoyunun bilgiye erişimi kısıtlanmıştı.
Yaptırımlar ve Yeni Uygulamalar
Yeni düzenlemeye göre, Eğitim Bakanı şu adımları atacak:
• Yabancı fonları gizlemeyi kolaylaştıran eski uygulamalar iptal edilecek.
• Üniversiteler, fonların gerçek kaynaklarını ve amaçlarını detaylı şekilde raporlamak zorunda kalacak.
• Kamuya, yabancı fonlamayla ilgili daha geniş bilgi erişimi sağlanacak.
• Açıklama yükümlülüklerini ihlal eden üniversiteler hakkında soruşturmalar başlatılacak ve gerekirse yasal işlemler yapılacak.
Ayrıca federal hibelerden yararlanmak isteyen üniversiteler, yabancı fon açıklama yükümlülüklerine uyduklarını belgelendirmek zorunda kalacak. Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada, “Kurallar ihlal edilirse fon sağlanmayacak” ifadelerine yer verildi.
Bu adım, özellikle Çin, Katar, Rusya ve bazı Körfez ülkelerinden gelen yüksek meblağlardaki bağış ve yatırımlara karşı bir önlem olarak değerlendiriliyor. Uzmanlara göre, yasa üniversitelerin akademik özgürlüğü ile ulusal güvenlik arasındaki dengeyi yeniden tanımlayabilir.
Yeni düzenlemenin hayata geçmesiyle birlikte ABD’de yükseköğretim alanında kapsamlı bir denetim süreci başlamış olacak.