Ermenistan ve Azerbaycan yetkilileri, yaklaşık 40 yıldır süregelen çatışmayı sona erdirmeye yönelik barış anlaşmasının metni üzerinde uzlaştıklarını duyurdu. Bu beklenmedik gelişme, yıllardır süren çıkmaz ve gergin müzakerelerin ardından önemli bir ilerleme olarak değerlendiriliyor.
Ermenistan Dışişleri Bakanlığı Perşembe günü yaptığı açıklamada, Azerbaycan ile barış anlaşmasının taslağının kendi taraflarından tamamlandığını bildirdi.
“Barış anlaşması imzaya hazır. Ermenistan Cumhuriyeti, Azerbaycan Cumhuriyeti ile anlaşmanın imza tarihi ve yeri konusunda istişarelere başlamaya hazırdır.”
Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı da yaptığı açıklamada, “Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki Barış ve Devletlerarası İlişkilerin Tesisi Anlaşması taslağı üzerindeki müzakerelerin tamamlandığını memnuniyetle bildiriyoruz.” ifadelerine yer verdi.
Ancak anlaşmanın ne zaman imzalanacağı belirsizliğini koruyor. Azerbaycan, anlaşmanın imzalanmasının ön koşulu olarak Ermenistan anayasasında değişiklik yapılmasını talep ediyor. Bakü yönetimi, mevcut anayasanın Azerbaycan toprakları üzerinde örtülü hak iddiaları içerdiğini öne sürüyor.
Ermenistan ise böyle bir iddiayı reddediyor. Ancak Başbakan Nikol Paşinyan, son aylarda anayasanın değiştirilmesi gerektiğini ve bunun için bir referandum düzenlenmesi çağrısında bulunmuştu. Henüz referandum için bir tarih belirlenmedi.
Ermenistan Dışişleri Bakanlığı açıklamasında, ülkenin, anlaşma taslağındaki “çözüme kavuşturulmamış iki maddeyi” kabul ettiğini belirtti.
Bu maddelerden biri, sınır boyunca üçüncü taraf güçlerin konuşlandırılmamasını içeriyor. Diğeri ise uluslararası mahkemelerde tarafların birbirlerine yönelik davalarını geri çekmelerini ve birbirlerine karşı hukuki adımlar atmama taahhüdünü kapsıyor.
Azerbaycan da barış görüşmelerinin başarıyla tamamlandığını doğruladı. Ancak Bakü yönetimi, anlaşmanın imzalanabilmesi için Ermenistan anayasasının “Azerbaycan’ın egemenliği ve toprak bütünlüğüne yönelik iddiaları ortadan kaldıracak şekilde” değiştirilmesi gerektiğini yineledi.
“Bu ve diğer normalleşme süreciyle ilgili konular hakkında ikili diyaloğu sürdürmeye hazırız.” açıklaması yapıldı.
Ermenistan Başbakanı Paşinyan ise Bakü’nün anayasa değişikliği talebine dair “herhangi bir müzakerenin yapılmadığını” belirtti.
İki eski Sovyet cumhuriyeti, 1980’lerin sonlarından itibaren birçok kez savaş yaşadı. Bu çatışmaların temelinde, Azerbaycan’ın bir parçası olan ancak o dönemde çoğunlukla Ermeni nüfusa sahip olan Dağlık Karabağ’ın ayrılma girişimi yer alıyordu. Barış anlaşması, Güney Kafkasya’daki en uzun süreli ihtilaflardan birinin sonlanması için kritik bir adım olarak değerlendiriliyor.