Gürcistan Adalet Bakan Yardımcısı Beka Dzamashvili, Pazartesi günü, Gürcistan Parlamento Araştırma Komitesine eski Birleşik Ulusal Hareket (UNM) hükümetinin yıllar içinde uluslararası mahkemelerde karşı karşıya kaldığı yasal süreci özetledi.
Dzamashvili, yaptığı açıklamada, UNM döneminde insan hakları ihlalleri ve 2008 Ağustos Savaşı’yla ilgili dava süreçlerini vurguladı.
2008 çatışması ile ilgili uluslararası mahkeme süreçlerinin savaşın hemen ardından başladığını belirten Dzamashvili, Gürcistan hükümetinin dönemin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Lahey’deki Uluslararası Adalet Mahkemesi’ne başvuruda bulunduğunu söyledi. Ayrıca, 2016 yılında Uluslararası Ceza Mahkemesi Başsavcısı’nın da kendi inisiyatifiyle konuya dair ön soruşturma başlattığını ekledi.
Bakan Yardımcısı, savaşın ardından sadece birkaç gün içinde üç uluslararası mahkemenin konuya müdahil olduğunu, Gürcistan Başsavcılığı tarafından da yerel bir soruşturma başlatıldığını ifade etti.
Dzamashvili, savaşla ilgili ilk resmi değerlendirmelerin, 2008 yılının Ekim ayında Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi’nin 1633 sayılı kararıyla yapıldığını belirtti. Bu kararın, herhangi bir mahkeme veya iç soruşturma sonuçlanmadan yaklaşık iki ay içinde alındığını ifade etti.
Dzamashvili, bu karardaki “iki önemli noktayı” vurgulayarak, söz konusu kararın uluslararası mahkeme süreçleri üzerinde etkili olduğunu öne sürdü. İlk olarak, Tskhinvali’ye yönelik bombalamanın geniş çaplı savaşı başlatan eylem olarak nitelendirildiğini belirtti. Ayrıca, hem Gürcistan hem de Rusya’nın uluslararası hukuk ihlalleri gerçekleştirdiği ifade edildi. Kararda, Gürcistan’ın kümelenmiş mühimmat kullanımı ve orantısız güç kullanımı da suçlamalar arasında yer aldı.
UNM hükümeti dönemindeki insan hakları ihlalleri ile ilgili olarak, Dzamashvili, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde devam eden davaları detaylandırdı. 1999’da Avrupa Konseyi’ne katılan Gürcistan’ın, İnsan Hakları Sözleşmesi’ne taraf olduktan sonra 282 davada ihlalden bulunduğunu belirtti. Bu ihlallerin %79’unun 2003-2012 yılları arasında gerçekleştiğini söyledi.
Dzamashvili, ihlallerin çoğunun “ciddi insan hakları ihlalleri” olduğunu ve bunlar arasında yaşam hakkı, işkence yasağı, hukuksuz tutuklamalar ve adil yargılanma haklarının yer aldığını belirtti. Özellikle, yaklaşık 100 davanın, tutukluların haklarının ihlaliyle ilgili olduğunu ve bu davaların işkence, cinayet, yetersiz tutukluluk koşulları ve yetersiz sağlık hizmetleri gibi ihlalleri kapsadığını söyledi.
Dzamashvili, Gürcistan’ın bu insan hakları ihlalleri için yaklaşık 7 milyon Gürcistan larisini (2,5 milyon dolar) tazminat olarak ödediğini de vurguladı.
Hükümet, Ocak ayında kurduğu bu araştırma komitesine altı aylık bir süre tanıdı ve komitenin Eylül ayında bir rapor hazırlayıp Parlamento’ya sunması bekleniyor. Sonrasında, komitenin bulguları Gürcistan Başsavcılığı’na ve diğer ilgili kurumlara iletilerek, sorumlular hakkında yasal işlem başlatılması hedefleniyor.