Gürcistan Parlamentosu Fiyat Komisyonu raporunu açıkladı: gıda fiyatlarında sistemik sorunlar öne çıkıyor
1 Mayıs’ta çalışmalarını tamamlayan komisyon, FMCG sektöründe fiyat oluşumuna dair kapsamlı rapor yayımladı. Rapora göre Gürcistan’da gıda fiyatları tek bir nedene bağlı değil; üreticiden tüketiciye kadar tüm süreç fiyatları etkiliyor.
Sektörün durumu
FMCG sektörü ülke ekonomisinin en büyük alanlarından biri. 2019–2024 arasında pazar yaklaşık 2.5 kat büyüyerek 21.2 milyar lariye ulaştı ve ekonominin yaklaşık %20’sini oluşturdu.
Öne çıkan bulgular
– perakende pazarı rekabetçi
– market kârları uluslararası standartlara uygun
– fiyatlar sadece maliyetle değil, ticari şartlarla belirleniyor
– “hi–lo” modeli yaygın şekilde kullanılıyor
Bu modele göre satışların %70–80’i indirim dönemlerinde gerçekleşiyor. Bu da tüketicinin çoğu zaman etiket fiyatından daha düşük fiyat ödediğini gösteriyor.
Fiyatları etkileyen sorunlar
– değer zincirinde dengesiz güç dağılımı
– uzun ödeme süreleri (60–90 gün)
– yüksek işletme sermayesi ihtiyacı
– lojistik ve tedarik zinciri verimsizliği
– düşük şeffaflık
Bu faktörler nedeniyle fiyatların sadece rekabetle düşürülmesi zor görülüyor.
Fiyat oluşumu
– üretici maliyeti belirler
– ithalatçı ve dağıtıcı ek maliyetler ekler
– perakende nihai fiyatı belirler
– tüketici talep ile gerçek satış fiyatını şekillendirir
İndirimlerin finansmanı yalnızca perakendecilerden değil, tedarikçilerden gelen “back margin” katkılarıyla sağlanıyor.
Bebek ürünleri
Bu segmentte fiyatlar daha yüksek. Bunun başlıca nedenleri ithalata bağımlılık, uzun tedarik zinciri, uluslararası markalar ve pazarın küçük olması.
Öneriler
Kısa vadede: belirli ürünlerde geçici ve hedefli müdahaleler
Orta vadede: kurumsal mekanizmalar, şeffaflık ve izleme sistemleri
Uzun vadede: lojistik altyapının geliştirilmesi, yerli üretimin desteklenmesi, private label ürünlerin yaygınlaştırılması
Uyarı
Komisyona göre fiyatlara doğrudan müdahale etkili değil. Aşırı düzenleme rekabeti azaltabilir, arzı bozabilir ve uzun vadede fiyatları artırabilir.
Sonuç
Rapora göre gıda fiyatları sistemsel faktörlerin sonucu. Kalıcı çözüm ancak uzun vadeli ve kapsamlı ekonomik politikalarla mümkün.