Gürcistan’daki demiryolu şube hatlarının kötü durumdaki altyapısı, bölgelerin sanayi potansiyelinin gelişimini engelliyor. Bu tespit, Ulaştırma Koridoru Araştırma Merkezi’nin (TCRC) son raporunda yer aldı.
Rapora göre, Gürcistan’da son 15 yılın en düşük yerel taşıma hacmi 2024’te kaydedildi: sadece 1.4 milyon ton. Bu miktar toplam taşımaların yalnızca yüzde 10’unu oluşturuyor. 2011 yılında 3 milyon ton olan yerel taşımalar, 2024’e gelindiğinde yüzde 53 azaldı.
TCRC, ülkedeki çift haneli ekonomik büyümeye rağmen, yerel demiryolu taşımacılığındaki sürekli düşüşün, büyümenin sürdürülebilirliğine dair ciddi soru işaretleri doğurduğunu belirtiyor. Örneğin Telavi istasyonu yılda yalnızca 2 bin ton, Tkibuli ise 1.500 ton yük taşıdı. Bu veriler, kaynakların etkisiz yönetimini yansıtıyor.
Merkeze göre, demiryolu şube hatlarının onarımı yalnızca Gürcistan Demiryolları’nın finansal imkanlarıyla mümkün değil. Bu nedenle çözüm olarak Avrupa’da sıkça uygulanan imtiyaz sözleşmesi modeli öneriliyor. Bu sistemde, demiryolu şubelerinden faydalanan sanayi kuruluşları, hattın bakım ve işletmesini üstlenerek özel tarifelerden yararlanabiliyor.
Şu anda Gürcistan genelinde yük operasyonları sadece 39 istasyonda yapılabiliyor. Bunlardan sadece 18’inde eş zamanlı yükleme ve boşaltma işlemleri gerçekleşiyor. Birçok sanayi bölgesi yakınındaki istasyonlar neredeyse hiç kullanılmıyor. Örneğin Tiflis Yük İstasyonu yılda sadece 35 bin ton, Gori 15 bin ton, Gardabani 5 bin tonluk taşımacılık yaptı.
Altyapı eksiklikleri nedeniyle demiryolu taşımacılığı rekabet gücünü kaybediyor, yük taşımacılığı ağırlıklı olarak karayoluna yöneliyor. Bu durum, çevre kirliliği ve karayollarının zarar görmesi gibi ciddi sorunlara yol açıyor.
2021’de Zugdidi-Jvari demiryolu hattının 24 kilometrelik bölümü işlevsiz olduğu gerekçesiyle tamamen söküldü. Bu kararın ardından bölgedeki 9 köy demiryolu bağlantısından mahrum kaldı.
TCRC ayrıca, Kaheti bölgesindeki demiryolu şubesinin yeniden inşası için verilen sözlerin tutulmadığını hatırlatarak, sanayi potansiyeli olan bölgelerde kamu-özel işbirliği modellerinin devreye sokulmasını öneriyor.
Sonuç olarak, TCRC, demiryolu altyapısının mevcut durumu nedeniyle ekonomik potansiyelin tam anlamıyla değerlendirilemediğini, çözüm için sistemli reformların gerektiğini vurguluyor.